ابو الفتوح نوشته : اهل اشاره گفتند معنى آيه اين است كه : مخالطت به آن كن كه بر طريق تو باشد كه اگر بر طريق تو نباشد رفيق تو نباشد . « إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّه » 73 فخر : لغت ، فضل بمعنى فزونى و زيادى است ، اين كلمه بيشتر در زيادى احسان و بخشش استعمال مىشود ، و فاضل يعنى آنكه در خويهاى نيك بر ديگران برترى دارد ، و بتدريج مقصود از كلمه ى فضل اين معنى شده است : سود رساندن به غير فقط به منظور نيكى به او ، و به اين جمله ى آيه فهمانده شده است بيهود كه همانچه شما داشتيد از مزاياى دين و متفرّعات آن ، خدا قادر است كه به ديگرى بدهد با فزونى و برترى . « يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِه » 74 مفسّرين رحمت را نبوّت معنى كرده‌اند و بعضى گفته‌اند مقصود كليه ى خوشيها و سودها است . فخر : از اضافه ى رحمت به خدا استفاده مىشود كه آنچه احسان به ديگران شده است مرتبه ى بالاتر آن مختصّ به پيغمبر است كه نمىتوان آن را با استفاده هاى ديگران مقايسه كرد . سلطان محمود غزنوى بديدن شيخ ابو الحسن خرقانى رفت چون نزديك رسيد شيخ فرمود : « آن را كه خداى فرا پيش كرده است بگوئيد كه فرا پيش آيد » . كشف الاسرار : خواجه عبد اللَّه انصارى گفته است : الهى اگر همه عالم باد گيرد چراغ مقبل نشسته نشود ، و اگر همه جهانرا آب گيرد داغ مدبر شسته نشود ، بر ما از قبول خود درى بگشا كه ديگر بسته نشود . سخن ما : 1 - ممكن است آيت ( 69 ) اشاره باشد بمعرّفى سليقه ى مردم منحرف و خود خواه كه كوشش مىكنند از راه اغفال و گول زدن ، ديگران را به سود خود رهبرى كنند ولى در واقع خود را گول مىزنند فقط مصالح مردم ايجاب مىكند كه در برابر آنها دم نزنند و به ظاهر بپذيرند چنان كه همه روزه نظاير آن را در نوشته و گفته ى هر فرد نسبت بناتوانتر از خود مىشنويم و مىخوانيم و گاهى بر عكس ناتوان با تملَّق و چاپلوسى برتر از خود را گول مىزند در صورتى كه گوينده و شنونده مىدانند :